Ostern
Inhaltsverzeichnis
Was ist Ostern?
Ostern ist das christliche Fest von Tod und Auferstehung Jesu Christi. Es ist zugleich das höchste Fest im Kirchenjahr, weil hier der Erlösung des Menschen durch den menschgewordenen Gott in besonderer Weise gedacht wird. Jesus Christus, Gottes Sohn, hat durch seinen stellvertretenden Tod am Kreuz für die Sünden der Menschen und seine drei Tage später sich anschließende Auferstehung von den Toten den Menschen Anteil am ewigen Leben erwirkt. Die Kirche feiert das Osterfest jedes Jahr am Sonntag nach dem ersten Frühlingsvollmond.
Ostersequenz: Victimæ paschali laudes
Beim „Victimæ paschali laudes“ handelt es sich um die Ostersequenz, die nach ihren lateinischen Anfangsworten benannt ist und alljährlich am Ostersonntag sowie in der Osteroktav gesungen wird. Sie entstand vor 1050 und als ihr Verfasser wird Wipo von Burgund (995-1046) angenommen. Bereits ab dem 11. Jahrhundert hielt die Sequenz Einzug in die kirchliche Liturgie, anfangs in der Ostervesper, später dann als Teil der Messe.
Die Sequenz „Victimæ paschali laudes“ als Gregorianischer Choral zum Anhören.
Dem geopferten Osterlamm
sollen Christen ihren Lobgesang weihen.
Das Lamm erlöste die Schafe.
Der schuldlose Christus
versöhnte die Sünder
mit dem Vater.
Tod und Leben lieferten
sich ein unglaubliches Duell:
der Fürst des Lebens starb
und lebt und herrscht.
Sag uns, Maria,
was hast du auf dem Weg gesehen?
Das Grab Christi, der lebt, habe ich gesehen,
und den Glanz des Auferstandenen.
Ich sah Engel als Zeugen,
und das Schweißtuch und die Leinentücher.
Christus, meine Hoffnung, ist auferstanden.
Er geht den Seinen nach Galiläa voraus.
Wahrhaftig, das wissen wir wirklich:
Christus ist von den Toten auferstanden.
Du, unser Sieger und König,
erbarme dich unser!
Amen. Alleluja.
Víctimae pascháli laudes
immolent Christiáni.
Agnus redémit oves:
Christus innocens Patri
reconciliávit
peccatóres.
Mors et vita duéllo
conflixére mirándo:
dux vitae mórtuus,
regnat vivus.
Dic nobís María,
quid vidísti in via?
Sepúlcrum Christi vivéntis
et glóriam vidi resurgéntis.
Angélicos testes,
sudárium et vestes.
Surréxit Christus spes mea,
praecédet suos in Galiláeam.
Scimus Christum surrexísse
a mórtuis vere:
Tu nobis victor rex,
miserére.
Amen. Allelúja.
Deutsche Übersetzung nach Paul Badde
Osterhymnus: O filii et filiæ
Bei „O filii et filiæ“ handelt es sich um einen christlichen Osterhymnus, der nach seinen lateinischen Anfangsworten benannt wurde. Als Autor des Hymnus gilt der Franziskaner Jean Tisserand (gest. 1494). Der Hymnus umfasst heute 12 Strophen und wird traditionell zu Ostern bzw. in der Osteroktav gesungen.
„O filii et filiæ“ als Gregorianischer Choral zum Anhören
R. Alleluia, Alleluia, Alleluia.
1. O Söhne und Töchter,
der König des Himmels und der Herrlichkeit
ist heute vom Tod auferstanden.
R. Alleluia, Alleluia, Alleluia.
2. Früh am ersten Tag der Woche
gingen die Jünger
zum Eingang des Grabes.
R. Alleluia, Alleluia, Alleluia.
3. Und Maria Magdalena,
Jakobus und Salome,
gingen den Leichnam zu salben.
R. Alleluia, Alleluia, Alleluia.
4. In weißen Gewändern saß der Engel
und sprach zu den Frauen:
„Der Herr ist in Galiläa.“
R. Alleluia, Alleluia, Alleluia.
5. Und der Apostel Johannes
lief schneller als Petrus
und kam zuerst zum Grab.
R. Alleluia, Alleluia, Alleluia.
6. Imitten der Jünger
stand Christus und sagte:
„Friede sei mit Euch allen.“
R. Alleluia, Alleluia, Alleluia.
7. Als Thomas hörte,
dass Jesus auferstand,
zweifelte er.
R. Alleluia, Alleluia, Alleluia.
8. „Siehe Thomas, siehe meine Seite,
siehe meine Füße, siehe meine Hände,
und zweifle nicht!“
R. Alleluia, Alleluia, Alleluia.
9. Als Thomas Christus sah,
die Füße, die Hände, seine Seite,
sagte er: „Du bist mein Gott.“
R. Alleluia, Alleluia, Alleluia.
10. Selig sind die, die nicht sehen,
und doch fest glauben.
Sie werden das ewige Leben haben.
R. Alleluia, Alleluia, Alleluia.
11. Bei dieser heiligen Feier
sei Lob und Herrlichkeit:
„Lasst uns den Herrn preisen“!
R. Alleluia, Alleluia, Alleluia.
12. Lasst uns Gott danken
mit unseren bescheidenen,
frommen und schuldigen Dank.
R. Alleluia, Alleluia, Alleluia.
R. Alleluia, Alleluia, Alleluia.
1. O filii et filiæ,
Rex caelestis, Rex gloriæ
morte surrexit hodie.
R. Alleluia, Alleluia, Alleluia.
2. Ex mane prima Sabbati
ad ostium monumenti
accesserunt discipuli.
R. Alleluia, Alleluia, Alleluia.
3. Et Maria Magdalene,
et Iacobi, et Salome
Venerunt corpus ungere
R. Alleluia, Alleluia, Alleluia.
4. In albis sedens angelus
praedixit mulieribus:
In Galilaea est Dominus.
R. Alleluia, Alleluia, Alleluia.
5. Et Ioannes apostolus
cucurrit Petro citius,
monumento venit prius.
R. Alleluia, Alleluia, Alleluia.
6. Discipulis astantibus,
in medio stetit Christus,
dicens: Pax vobis omnibus.
R. Alleluia, Alleluia, Alleluia.
7. Ut intellexit Didymus
quia surrexerat Iesus,
remansit fere dubius.
R. Alleluia, Alleluia, Alleluia.
8. Vide Thoma, vide latus,
vide pedes, vide manus,
noli esse incredulus.
R. Alleluia, Alleluia, Alleluia.
9. Quando Thomas vidit Christum,
pedes, manus, latus suum,
dixit: Tu es Deus meus.
R. Alleluia, Alleluia, Alleluia.
10. Beati qui non viderunt
et firmiter crediderunt;
vitam æternam habebunt.
R. Alleluia, Alleluia, Alleluia.
11. In hoc festo sanctissimo
sit laus et iubilatio:
benedicamus Domino.
R. Alleluia, Alleluia, Alleluia.
12. Ex quibus nos humillimas
devotas atque debitas
Deo dicamus gratias.
R. Alleluia, Alleluia, Alleluia.
Akklamationen: Laudes regiæ
Bei den „laudes regiae“ („Lobpreisungen des Königs“) handelt es sich um eine spezielle Form von Akklamationen, bestehend aus der Kombination aus Huldigungsrufen auf Christus, Heilrufe auf die Herrscher sowie Bittrufe an die Heiligen. Sie entstanden etwa um das Jahr 750 im Frankenreich und als ihr Verfasser gilt Hinkmar von Reims (um 800/810-882), der damals in Reims Erzbischof war. In der kirchlichen Liturgie werden sie an Hochfesten bspw. in Papstmessen (früher auch zu Ehren der weltlichen Herrschern) als Wechselgesang von Schola und Chor gebetet. Die Laudes regiæ haben einen sehr österlichen Aspekt und eignen sich auch heute noch in Teilen hervorragend als Gebet.
„Laudes regiæ“ als Gesang zum Anhören
V. Christus vincit, Christus regnat,
Christus imperat.
A. Christus vincit, Christus regnat,
Christus imperat.
I.
V. Exaudi, Christe.
A. Exaudi, Christe.
V. Ecclesiæ sancte Dei,
supra regnorum fines
nectenti animas:
salus perpetua.
V. Redemptor mundi,
A. tu illam adiuva.
V. Sancta Maria,
A. tu illam adiuva.
V. Sancte Ioannes Baptista,
A. tu illam adiuva.
V. Sancte Michael,
A. tu illam adiuva.
V. Sancte Ioseph,
A. tu illam adiuva.
A. Christus vincit, Christus regnat,
Christus imperat.
II.
V. Exaudi, Christe.
A. Exaudi, Christe.
V. N. Summo Pontifici,
in unum populos
doctrina congreganti, caritate:
Pastori gratia, gregi obsequentia.
V. Salvator mundi,
A. tu illum adiuva.
V. Sancta Maria,
A. tu illum adiuva.
V. Sancte Petre,
A. tu illum adiuva.
V. Sancte Paule,
A. tu illum adiuva.
V. Sancte Benedicte,
A. tu illum adiuva.
A. Christus vincit, Christus regnat,
Christus imperat.
III.
V. Exaudi, Christe.
A. Exaudi, Christe.
V. [N.] (archi-)episcopo et omni clero
sibi commisso
pax et virtus,
plurima merces.
V. Sancte Andrea,
A. tu illos adiuva.
V. Sante Ioannes,
A. tu illos adiuva.
V. Sante Iacobe,
A. tu illos adiuva.
V. Sancte Thoma,
A. tu illos adiuva.
V. Sancte Philippe,
A. tu illos adiuva.
V. Sancte Iacobe,
A. tu illos adiuva.
V. Sancte Bartholomaee,
A. tu illos adiuva.
V. Sancte Matthaee,
A. tu illos adiuva.
V. Sancte Simon,
A. tu illos adiuva.
V. Sancte Thaddaee,
A. tu illos adiuva.
V. Sancte Matthia,
A. tu illos adiuva.
V. Santa Maria Magdalena,
A. tu illos adiuva.
V. Sancte Stephane,
A. tu illos adiuva.
V. Sancte Ignati Antiochene,
A. tu illos adiuva.
V. Sante Laurenti,
A. tu illos adiuva.
V. Sancte Perpetua et Felicitas,
A. vos illos adiuvate.
V. Sancta Agnes,
A. tu illos adiuva.
V. Sancti Leo et Gregori,
A. vos illos adiuvate.
V. Sancte Ambrosi,
A. tu illos adiuva.
V. Sancte Hieronyme,
A. tu illos adiuva.
V. Sancte Augustine,
A. tu illos adiuva.
V. Sancte Athanasi,
A. tu illos adiuva.
V. Sancti Basili et Gregori Nazianzene,
A. vos illos adiuvate.
V. Sancte Ioannes Chrysostome,
A. tu illos adiuva.
V. Sancte Martine,
A. tu illos adiuva.
V. Sancte Francisce de Sales,
A. tu illos adiuva.
A. Christus vincit, Christus regnat,
Christus imperat.
V. Rex regum.
A. Rex noster.
V. Spes nostra.
A. Gloria nostra.
IV.
V. Exaudi, Christe.
A. Exaudi, Christe.
V. Magistratibus et omnibus
concivibus nobiscum orantibus:
cordis vera quies,
votorum effectus.
V. Auxilium christianorum.
A. tu illos adiuva.
V. Sancte Antoni,
A. tu illos adiuva.
V. Sancte Benedicte,
A. tu illos adiuva.
V. Sancte Bernarde,
A. tu illos adiuva.
V. Sancti Francisce et Dominice,
A. vos illos adiuvate.
V. Sancte Thoma de Aquino,
A. tu illos adiuva.
V. Sancte Francisce Xavier,
A. tu illos adiuva.
V. Sancte Ioannes Maria Vianney,
A. tu illos adiuva.
V. Sancta Catharina Senensis,
A. tu illos adiuva.
V. Sancta Teresia a Iesu,
A. tu illos adiuva.
V. Sancta Teresia a Iesu Infante,
A. tu illos adiuva.
V. Omnes sancti et sanctæ Dei,
A. vos illos adiuvate.
A. Christus vincit, Christus regnat,
Christus imperat.
V. Ipsi soli imperium,
laus et iubilatio,
per infinita saecula sæculorum.
A. Amen.
V. Tempora bona habeant!
A. Tempora bona habeant redempti
Sanguine Christi!
V. Feliciter!
A. Feliciter! Feliciter!
V. Pax Christi veniat!
A. Regnum Christi veniat!
Deo gratias! Amen.
V. Christus Sieger, Christus König,
Christus Herr in Ewigkeit!
A. Christus Sieger, Christus König,
Christus Herr in Ewigkeit!
I. Für die Kirche
V. Erhöre, Christus.
A. Erhöre, Christus.
V. Für die heilige Kirche Gottes,
die die Gläubigen über die Grenzen
der Königreiche hinaus vereint:
möge sie ewiges Wohl haben!
V. Erlöser der Welt,
A. hilf ihr.
V. Heilige Maria,
A. hilf ihr.
V. Heiliger Johannes der Täufer,
A. hilf ihr.
V. Heiliger Michael,
A. hilf ihr.
V. Heiliger Josef,
A. hilf ihr.
A. Christus Sieger, Christus König,
Christus Herr in Ewigkeit!
II. Für den Papst
V. Erhöre, Christus.
A. Erhöre, Christus.
V. Für unseren Papst (N.),
der durch Lehre und Wohltätigkeit
alle Menschen zu einem Volk zusammenbringt:
Gib Würde unserem Hirten und Gehorsam für seine Herde.
V. O Retter der Welt,
A. Gib ihm Hilfe.
V. Heilige Maria,
A. hilf ihm.
V. Heiliger Petrus ,
A. hilf ihm.
V. Heiliger Paulus,
A. hilf ihm.
V. Heiliger Benedikt,
A. hilf ihm.
A. Christus Sieger, Christus König,
Christus Herr in Ewigkeit!
III. Für den örtlichen Bischof
V. Erhöre, Christus.
A. Erhöre, Christus.
V. Für [N.] unseren (Erz-)Bischof und jeden Kleriker,
der sich ihm verschrieben hat:
Gib ihnen Frieden und Kraft
sowie eine große Gabe des Guten.
V. Heiliger Andreas,
A. hilf ihnen.
V. Heiliger Johannes,
A. hilf ihnen.
V. Heiliger Jakobus,
A. hilf ihnen.
V. Heiliger Thomas,
A. hilf ihnen.
V. Heiliger Philipp,
A. hilf ihnen.
V. Heiliger Jakobus,
A. hilf ihnen.
V. Heiliger Bartholomäus,
A. hilf ihnen.
V. Heiliger Matthäus,
A. hilf ihnen.
V. Heiliger Simon,
A. hilf ihnen.
V. Heiliger Thaddäus,
A. hilf ihnen.
V. Heiliger Matthias,
A. hilf ihnen.
V. Heilige Maria,
A. hilf ihnen.
V. Heiliger Stefanus,
A. hilf ihnen.
V. Heiliger Ignatius von Antiochien,
A. helft ihnen.
V. Heiliger Laurentius,
A. hilf ihnen.
V. Heilige Perpetua und Felicitas
A. helft ihnen.
V. Heilige Agnes,
A. hilf ihnen.
V. Heilige Päpste Leo und Gregor,
A. helft ihnen.
V. Heiliger Ambrosius,
A. hilf ihnen.
V. Heiliger Hieronymus,
A. hilf ihnen.
V. Augustinus,
A. hilf ihnen.
V. Heiliger Athanasius,
A. hilf ihnen.
V. Heiliger Basilius und Heiliger Gregor,
A. helft ihnen.
V. Heiliger Johannes Chrysostomos,
A. hilf ihnen.
V. Heiliger Martin,
A. hilf ihnen.
V. Heiliger Franz von Sales,
A. hilf ihnen.
A. Christus Sieger, Christus König,
Christus Herr in Ewigkeit!
V. König der Könige.
A. Unser König.
V. Unsere Hoffnung.
A. Unser Ruhm.
IV. Für die Regierenden und Bürger
V. Erhöre, Christus.
A. Erhöre, Christus.
V. Für die Regierenden und alle Mitbürger,
die mit uns beten:
Die Wirkung ihrer Gebete soll wahre Ruhe
für das Herz sein.
V. Hilfe der Christen.
A. hilf ihnen.
V. Heilige Antonius,
A. hilf ihnen.
V. Heiliger Benedikt,
A. hilf ihnen.
V. Heiliger Bernhard,
A. hilf ihnen.
V. Heiliger Franziskus und Heiliger Dominikus,
A. helft ihnen.
V. Heiliger Thomas von Aquin,
A. hilf ihnen.
V. Heiliger Franz Xaver,
A. hilf ihnen.
V. Pfarrer von Ars,
A. hilf ihnen.
V. Heilige Katharina von Siena,
A. hilf ihnen.
V. Heilige Theresa von Avila,
A. hilf ihnen.
V. Heilige Theresia vom Kinde Jesus,
A. hilf ihnen.
V. Alle heiligen Männer und Frauen,
A. helft ihnen.
A. Christus Sieger, Christus König,
Christus Herr in Ewigkeit!
V. Alle Macht, Lob und Jubel
sei ihm allein,
für immer und in alle Ewigkeit.
A. Amen.
V. Mögen sie erfolgreiche Zeiten haben!
A. Mögen sie durch das erlösende Blut Christi
eine erfolgreiche Zeit haben!
V. Freudig!
A. Freudig! Freudig!
V. Lass den Frieden Christi kommen!
A. Lass die Herrschaft Christi kommen!
Dank sei Gott. Amen.
V.: Vorbeter bzw. Schola; A.: Alle bzw. Chor
Quellen:
- Artikel „Victimæ paschali laudes“; In: Kathpedia. Die freie katholische Enzyklopädie, URL: https://www.kathpedia.com/index.php/Victimæ_paschali_laudes (abgerufen am 22.03.2019)
- SCHOTT, Das vollständige Römische Messbuch, lateinisch und deutsch, 1962, Nachdruck von 1995, S. 408ff.
